Opis studiów

Nowe studia w roku akademickim 2026/27

Krytyka współczesna to studia magisterskie dla osób, które chcą aktywnie uczestniczyć w życiu literackim i kulturalnym oraz profesjonalnie pisać i mówić o zjawiskach współczesnej kultury. Program łączy pogłębione wykształcenie polonistyczne – literaturoznawcze i kulturoznawcze – z intensywną praktyką krytycznego pisania, interpretacji i analizy tekstów oraz wydarzeń artystycznych. Studenci poznają najnowszą literaturę, współczesne nurty kultury i mechanizmy funkcjonowania życia kulturalnego, od czasopism i wydawnictw po festiwale i instytucje.

Studia mają wyraźnie naukowo-twórczy charakter: obok zajęć teoretycznych i historycznych istotną rolę odgrywają warsztaty krytyczne, podczas których studenci uczą się formułować własne opinie, argumentować, pisać recenzje, eseje i teksty interpretacyjne. Program rozwija umiejętność świadomego posługiwania się językiem, rozumienia strategii retorycznych oraz krytycznej refleksji nad kulturą XXI wieku.

Kierunek jest silnie osadzony w realnym życiu kulturalnym – szczególnie w kontekście Krakowa jako Miasta Literatury UNESCO – i przygotowuje do pracy w redakcjach, wydawnictwach, instytucjach kultury i mediach. Absolwenci zdobywają kompetencje nie tylko do opisywania kultury, lecz także do jej współtworzenia i animowania.

Informacje o Wydziale

Studia na Wydziale Polonistyki dają niepowtarzalną szansę indywidualnego rozwoju pod okiem mistrzów współczesnej humanistyki. Wydział od lat współpracuje z instytucjami życia kulturalnego i artystycznego, przede wszystkim Krakowa i Małopolski. W 2018 roku dwie studentki Wydziału Polonistyki zostały uhonorowane w konkursie Studencki Nobel, w którym wybierani są najlepsi polscy studenci, a uzdolnieni studenci Wydziału rokrocznie zasilają grono laureatów prestiżowego programu Diamentowy Grant. Studenci angażują się w działania Krakowskiego Biura Festiwalowego, krakowskich teatrów, domów kultury i muzeów, z inicjatywy Koła Naukowego Językoznawców Studentów UJ organizowany jest Miesiąc Języka Ojczystego – cykliczny projekt, który obejmuje kilka wydarzeń: m.in. Dyktando Krakowskie, konkursy na reklamę, komentarz i gadkę oraz warsztaty językoznawcze w szkołach. Poszczególne kierunki studiów, realizując program praktyk, współpracują z przedsiębiorstwami z sektora medialnego – Wydział posiada podpisane umowy z wydawnictwami, portalami internetowymi i czasopismami, prowadzi edycję 12 prestiżowych wydawnictw oraz 7 czasopism naukowych.

W skład Wydziału Polonistyki UJ wchodzi 17 katedr oraz m. in. Instytut Glottodydaktyki Polonistycznej oraz Szkoła Języka i Kultury Polskiej. Zajęcia na kierunku krytyka współczesna prowadzone są w Katedrze Krytyki Współczesnej, która mieści się w samym centrum Krakowa.

Rankingi, wyróżnienia, akredytacje

• Kategoria naukowa A w dyscyplinie wiodącej "literaturoznawstwo" przyznana Uniwersytetowi Jagiellońskiemu decyzją Ministra Edukacji i Nauki

Program studiów

W programie studiów znajdziesz informacje o tym, na jakie przedmioty będziesz uczęszczać, studiując na tym kierunku. Program mówi o tym, jakie przedmioty są przewidziane w poszczególnych semestrach studiów, które są obowiązkowe, które należą do grupy przedmiotów do wyboru (tzw. przedmiotów fakultatywnych), które z nich kończą się egzaminem, a które nie. Każdy przedmiot ma w takim programie studiów swój sylabus, czyli opis, czego w ramach tego przedmiotu uczą się studenci i studentki.

Życie studenckie

Studia to nie tylko nauka i uczestnictwo w wykładach lub ćwiczeniach, ale również okazja do rozwijania pasji i zainteresowań. Na Uniwersytecie Jagiellońskim działa prężnie wiele kół naukowych i organizacji studenckich, zarówno tych wydziałowych, jak i ogólnouniwersyteckich, które umożliwią aktywne spędzanie wolnego czasu, poszerzenie wiedzy, rozwijanie talentów, udział w ciekawych, nieszablonowych projektach, wyjazdy badawcze i integracyjne, uczestnictwo w konferencjach naukowych oraz poznanie nowych ludzi poza salą wykładową. Przy Wydziale Polonistyki działa kilka kół naukowych.

Wszystkie osoby zainteresowane międzynarodowym wymiarem studiowania, mogą korzystać z możliwości, jakie oferują m.in. program Erasmus+, Utrecht Network, udział w wymianie bilateralnej czy uniwersytet europejski Una Europa, mogą również wziąć udział w wymianie krajowej w ramach programu MOST.

Więcej niż studiowanie

• Miesiąc Języka Ojczystego i Dyktando Krakowskie
• Samorząd Studentów Wydziału Polonistyki

Rekrutacja na studia

Rekrutacja na studia w Uniwersytecie Jagiellońskim jest prowadzona elektronicznie w systemie Internetowej Rekrutacji Kandydatów: irk.uj.edu.pl. Za rekrutację na studia w Uniwersytecie Jagiellońskim odpowiada Dział Rekrutacji na Studia. Jeśli masz pytania związane z rekrutacją, skontaktuj się z Działem bezpośrednio lub odwiedź strony: rekrutacja.uj.edu.pl i irk.uj.edu.pl.

Szczegółowe informacje o rekrutacji na ten kierunek studiów, w tym informacje o sposobie obliczania wyniku (np. lista branych pod uwagę wyników matury w przypadku studiów I stopnia i jednolitych magisterskich, czy oceny ze studiów brane pod uwagę w przypadku studiów II stopnia), o wysokości opłat – rekrutacyjnej i za studia (jeśli studia są płatne), terminy oraz lista wymaganych dokumentów znajdują się w serwisie rekrutacyjnym IRK: irk.uj.edu.pl

Przeniesienie lub zmiana kierunku

Przeniesienie z innej uczelni, w tym także zagranicznej, lub zmiana kierunku studiów w ramach Uniwersytetu możliwe są, za zgodą dziekana: po ukończeniu pierwszego roku studiów i spełnieniu dodatkowych warunków określonych przez radę wydziału. W sprawie przeniesienia należy kontaktować się bezpośrednio z jednostką prowadzącą dane studia.

Absolwenci i absolwentki

Absolwent krytyki współczesnej to specjalista w zakresie literatury i kultury współczesnej, posiadający pogłębioną wiedzę teoretyczną oraz rozwinięte umiejętności analizy, interpretacji i krytycznej oceny zjawisk kulturowych. Potrafi profesjonalnie pisać i wypowiadać się o literaturze, filmie, sztuce, teatrze i mediach, świadomie wykorzystując narzędzia językowe, retoryczne i metodologiczne.

Jest przygotowany do pracy w redakcjach czasopism, wydawnictwach, mediach, instytucjach kultury i projektach kulturalnych, a także do działań animacyjnych i edukacyjnych. Łączy kompetencje badawcze z praktyką krytyczną i poczuciem odpowiedzialności za jakość debaty o kulturze, pełniąc rolę aktywnego uczestnika i współtwórcy współczesnego życia literackiego i kulturalnego.

Wypowiedzi absolwentów i absolwentek Katedry Krytyki Współczesnej

Weronika Stencel (pisarka, scenarzystka filmowa, wiolonczelistka. Redaktorka „Dziennika Literackiego”, prowadząca podcast Teksturion. Autorka książki Obiturianci)

"Krytykę wspominam jako otwartą przestrzeń dla działań literackich. Literatura zmuszała mnie do drążenia, trawienia, wskazywała mi moje ograniczenia, wyjaśniała na co się nie godzę i sugerowała czego oczekuję. Studia były więc czasem odkryć, pchały mnie do poszukiwań i pomagały nazywać zjawiska wokół mnie. Wtedy uczyłam się kształtować opinie, wypowiedzi i analizy – a to dało mi poczucie, że język potrafi wszystko."

Mateusz Witkowski (redaktor naczelny portalu Popmoderna.pl, dziennikarz, podcaster, krytyk literacki i muzyczny)

"To nie są studia, które wyposażą cię w zestaw gotowych narzędzi pozwalających na to, byś z miejsca podbił(a) rynek pracy. Choć zabrzmi to paradoksalnie: to coś znacznie więcej. Dwa lata spędzone na krytyce rozbudziły we mnie ciekawość związaną ze zgłębianiem rozmaitych rejestrów kultury, rozwinęły zdolności interpretacyjne, otworzyły na nowe metody krytyczne. Pozwoliły też – z uwagi na odpowiednio zbalansowany plan zajęć – na samodzielne poszukiwania. I właśnie dlatego w 2014 roku, gdy ukończyłem krytykę literacką, poczułem ogromną satysfakcję. Dziś, jak w reklamie pewnych karmelowych cukierków, „sam jestem dziadkiem”. Patrząc na aktualny program studiów, obfitujący w zagadnienia wykraczające poza filologiczny standard (m.in. krytyka serialowa czy filmowa, że nie wspomnę o muzyce popularnej), szczerze zazdroszczę studentkom i studentom. To najbardziej progresywny i kompletny zestaw, o jakim mogą pomarzyć poloniści."

Dr Zuzanna Sala (literaturoznawczyni, krytyczka literacka, asystentka w Katedrze Krytyki Współczesnej na Wydziale Polonistyki UJ)

"Można ukończyć pięcioletnią przygodę ze studiami polonistycznymi i niemal w ogóle nie spotkać się z krytyką literacką. Na historii literatury stanowi ona bowiem niemal zawsze kontekst: dla odbioru dzieł, dla sytuacji społeczno-politycznej, dla omawiania tendencji i prądów filozoficznych czy estetycznych. Dopiero takie kursy jak Historia krytyki literackiej czy Warsztaty krytyczne pozwalają pogłębić metakrytyczną refleksję – a ona jest konieczna, żeby świadomie zajmować się komentowaniem kultury tu i teraz.
Niewiele rzeczy tak pomogło mi w planowaniu i realizowaniu prac redakcyjnych, jak systematyczne spojrzenie na tekst krytyczny, wyniesione ze specjalistycznych przedmiotów na studiach magisterskich."

Możliwości dalszej edukacji

• Szkoła Doktorska, np. Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych
• Studia podyplomowe, np. studia podyplomowe Wydziału Polonistyki
• Studia II stopnia

Kontakt

Studia prowadzone są w Katedrze Krytyki Współczesnej, która wchodzi w skład Wydziału Polonistyki. Katedra ma swoją siedzibę w samym centrum Krakowa. Z pytaniami dotyczącymi studiów możesz się zwrócić tu:

dziekanat.wpuj@uj.edu.pl

ul. Gołębia 16, pok. 53
31-007 Kraków
Telefon: (+48) 12 663 14 18

krytyka.polonistyka.uj.edu.pl
polonistyka.uj.edu.pl

Studia, które mogą cię również zainteresować

• Twórcze pisanie (Wydział Polonistyki)
• Kulturoznawstwo – teksty kultury (Wydział Polonistyki)
• Język polski w komunikacji społecznej (Wydział Polonistyki)